รูปแบบการปกครอง
เรื่องเล่าขานแห่งประวัติศาสตร์อารยันอันเก่าแก่ มีต้นกำเนิด ณ บริเวณที่ราบสูงสามเหลี่ยมซึ่งตั้งอยู่ตรงกลางระหว่างสองน่านน้ำ ทะเลแคสเปียนทางตอนเหนือ และอ่าวเปอร์เซียกับทะเลโอมานทางทิศใต้ ภายในอ้อมกอดของเทือกเขาสูงซากรอส (Zagros) และอัลบอร์ช (Alborz) ผสานด้วยผืนทะเลทรายกว้างใหญ่
ในศตวรรษที่ 12 ก่อนคริสตกาล ชาวเอลาไมต์พยายามเข้าครอบครองดินแดนตะวันตกของเปอร์เซีย หุบเขาไทกรีส และชายฝั่งอ่าวเปอร์เซียจนกระทั่งได้ชัยชนะเหนืออัสซีเรียน และนำหินศักดิ์สิทธิ์ Code of Hammurabi ของอัสซีเรียกลับมาด้วย (โบราณวัตถุอันล้ำค่าชิ้นนี้ปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ลูฟร์ ในกรุงปารีส ส่วนที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติอิหร่านนั้นเป็นของลอกเลียนแบบ) และในปี 330 ก่อนคริสตกาล พระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราชบุกเข้าโจมตีเปอร์เซีย หลังจากประทับอยู่ที่เมืองเปอร์ซีโปลิสเป็นเวลาหลายเดือนได้ถูกไฟไหม้จนวอดทั้งเมือง ในเวลาต่อมาเ
มื่อพระเจ้าอเล็กซานเดอร์สิ้นพระชนม์โดยที่ยังไม่ได้สร้างระบบการปกครองในถิ่นนี้ มรดกของชาวอาเคมีเนสก็กระจัดกระจายไป อิทธิพลของกรีซกับจารีตแบบอาเคมีเนสผสมผสานภายใต้พระราชวงศ์ซีลิวซิด ส่วนในราชวงศ์ปาเธียน ซึ่งปกครองในช่วงศตวรรษที่ 2 และ 3 ก่อนคริสตกาล นั้น ทั้งการค้าและวิทยาการด้านสถาปัตยกรรมเปอร์เซียรุ่งเรืองมาก ราชวงค์ซัสซานียะฮ์ หรือเปอร์เซียนที่ 2 เป็นยุคสุดท้ายของศาสนาโซโรอัสเตอร์ ก่อนที่ชาวอาหรับจะบุกเข้ามายึดครองเปอร์เซีย โดยราชวงศ์สะมะนีได้รักษาประเพณีวัฒนธรรมแบบบอิหร่าน และส่งเสริมวรรณกรรมและปรัชญาได้อย่างดี ขณะที่ราชวงศ์บูยิดมีอำนาจทางทหาร มองโกลเข้ารุกรานอิหร่านในปี ค.ศ. 1220 แม้เจงกิสข่านจะทำความเสียหายให้มากมาย แต่รุ่นลูกหลานในราชวงศ์อีลข่านก็ส่งเสริมศาสนาอิสลามให้รุ่งเรือง เปอร์เซียกลับกลับมาครองอำนาจอีกครั้งในคริสต์ศตวรรษที่ 15 ชาห์อิสมาอิล สุลต่านองค์แรกของราชวงศ์ฟาซาวียะฮ์ หรือเปอร์เซียที่ 3 ได้ถูกยกให้เป็นผู้นำของกลุ่มชาวซีอะห์ และสิ้นราชวงศ์ในปี ค.ศ. 1772 เป็นจุดสิ้นสุดของเปอร์เซีย ราชวงศ์กอจาร์ ขึ้นปกครองอิหร่านตลอดศตวรรษที่ 19 การบุกเบิกการค้าน้ำมันให้ต่างชาติเริ่มต้นในยุคนี้เกิดการปฏิวัติของอิสลามขึ้นในราชวงศ์ปาลาวี เมื่อ ค.ศ. 1979 อะยาโตเลาะฮ์ โคไมนี (Ayatollah Khomeini) ก้าวเข้ามาเป็นประธานาธิบดีของ “สาธารณรัฐอิสลาม” สงครามอ่าวเปอร์เซียระหว่าง อิรัก – อิหร่าน ปะทุขึ้นทันทีและกินเวลานานถึง 8 ปี โคไมนีเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1989 อะยาโตเลาะห์ อาลี คาเมเนอี (Ayatollah Ali Khamenei) ได้ขึ้นเป็นประธานาธิปดีคนที่สอง จนถึง ค.ศ. 1997 ประธานาธิบดีคาตามี (Ayatollah Hojjat-ol-Eslam Sayed Mohammad Khatami) ได้รับเลือกด้วยคะแนนเสียงท่วมท้น ดำรงตำแหน่งถึง 2 สมัย แต่ก็พ่ายให้กับรอจซันจานิ (Ayatollah Ali-Akbar Hasheml Rajsanjani) และประธานาธิบดีคนล่าสุดมีชื่อว่า มะมูดห์ อะห์มาดิเนจัด (Mahmoud Ahmadinejad)
ชาวเปอร์เซียนับเป็นชนชาติแรกในฐานะของชนชาวเอลาไมต์และอารยันเข้ามาตั้งอาณาจักรอาเคมีเนสในแค้วนฟาร์สของอิหร่านตรายจนปัจจุบัน การดำรงอยู่ของชาวเปอร์เซียที่มีอยู่ถึงครึ่งหนึ่งของประชากรทั้งหมดกว่า 70 ล้านคนในประเทศอิหร่านสะท้อนถึงความแข็งแกร่งของชนชาตินี้ 
ที่นอกจากนี้จะคงวัฒนธรรมดั้งเดิมเอาไว้แล้วยังคงซึมซับวัฒนธรรมอื่นที่เคยสัมผัส นำมาผสมผสานเข้าไว้ด้วนกันจนกลายเป็นวัฒนธรรมประเพณีอันดีงามของชาวเปอร์เซียอันงดงามและมีเอกลักษณ์ อันสะท้อนได้จากสถาปัตยกรรม ศิลปะ และวิถีชีวิตในยุคปัจจุบัน โดยเฉพาะอิทธิพลของภาษาฟาร์ซีของชาวเปอร์เซีย ที่กลายมาเป็นภาษาหลักของชาวอิหร่าน และพรมเปอร์เซียก็มีชื่อเสียงกระฉ่อนไปทั่วโลกทั้งในแง่ของคุณภาพและควมงดงาม แม้ลวดลายจะปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัย ในอิหร่านนั้นการเรียกร้องสิทธิสตรีสูงมาก อาจเป็นเพราะผู้หญิงชาวอิหร่านเคยมีเสรีภาพทัดเทียมกับผู้ชายมาก่อนที่จะถูกกำหนดด้วยหลักศาสนา จนปัจจุบันผู้หญิงอิหร่านเริ่มได้สิทธินี้กลับคืนมา ทุกวันนี้ผู้หญิงได้ที่นั่งได้ที่นั่งในสภากลับคืนมา ขับรถไปไหนต่อไหนได้มีสิทธิ์ลงคะแนนเสียงได้ รวมทั้งไปเรียนและทำงาน แถบผู้หญิงยังสอบเข้ามหาวิทยาลัยได้มากกว่าผู้ชายด้วย สาวสมัยใหม่ใส่กางเกงยีนต์ทับด้วยเสื้อคลุมยาวที่ดูทันสมัย และคลุมผ้าคลุมศรีษะที่มีสีสัน ขณะที่ภาพยนต์เรื่อง The Apple ของ Samira Makhmalbaf สะท้อนภาพหญิงชาวอิหร่านตามที่เป็นจริง และเด็กชายหญิงแสดงความสนใจในวัฒนธรรมตะวันตก แต่พวกเขาก็ยังรักษาวิถีประเพณีที่ดีงามไปพร้อมกัน เฉกเช่นกับชาวอิหร่านที่มีความละเอียดอ่อน เต็มเปี่ยมด้วยศิลปะในจิตวิญญาณ ดูเหมือนผู้คนกว่าร้อยละ 80 ของประเทศจดจำบทกวีจาก Rubaiyat ที่รจนาโดย Omar Khayyam กวียุคศตวรรษที่ 12 ได้แทบทั้งนั้น
เป็นประเทศในตะวันออกกลางที่มีพรมแดนติดกับอ่าวโอมานอ่าวเปอร์เชีย และทะเลแคสเปียน มีพรมแดนด้านตะวันออกจรดอัฟกานิสถานและปากีสถาน ด้านเหนือจรดอาร์เมเนีย อาร์เซอร์ไบจาน และเติร์กเมนิสถาน พรมแดนด้านตะวันตกจรดอิรักและตุรกี
ชื่อประเทศ
สาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน (Islamic Republic of Iran)
ที่ตั้ง
เป็นประเทศในตะวันออกกลางที่มีพรมแดนติดกับอ่าวโอมานอ่าวเปอร์เชีย และทะเลแคสเปียน มีพรมแดนด้านตะวันออกจรดอัฟกานิสถานและปากีสถาน ด้านเหนือจรดอาร์เมเนีย อาร์เซอร์ไบจาน และเติร์กเมนิสถาน พรมแดนด้านตะวันตกจรดอิรักและตุรกี
ขนาดพื้นที่: 1.648 ล้านตารางกิโลเมตร
เมืองหลวง: กรุงเตหะราน (Tehran)
